Rybnik

Współrzędne: 50°05′00″N 18°33′00″E / 50.08333, 18.55

Rybnik
Herb Rybnika Flaga Rybnika
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina • rodzaj	Rybnik miejska
Założono	XI wiek
Prawa miejskie	1327
Prezydent miasta	Adam Fudali (e-mail)
Powierzchnia	148 km²
Położenie (punkt)	50° 05' N 18° 33' E
Wysokość	210-290 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	141 057[1] 953 os./km² ~650 000 (ROW)
Strefa numeracyjna (do 2005)	(+48) 32
Kod pocztowy	44-200 do 44-292
Tablice rejestracyjne	SR
Położenie na mapie Polski Rybnik
Miasta partnerskie	Dorsten Eurasburg Iwano-Frankowsk Karwina Larisa Liévin Mazamet Newtownabbey Saint Vallier Szolnok rejon wileński
Urząd miejski3 ul. Chrobrego 2 44-200 Rybnik tel. (+48 32) 422-30-11; faks (+48 32) 422-41-24 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Rybnik (śl. Rybńik, czes. Rybníky) – miasto położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, największe miasto Rybnickiego Okręgu Węglowego. Rybnik jest siedzibą Subregionu Zachodniego. Po śląsku jak i w języku czeskim słowo rybnik oznacza staw rybny (analogicznie jak w języku polskim np. karmnik,paśnik).

Rybnik jest miastem na prawach powiatu składającym się z 27 dzielnic zamieszkiwanych przez ok. 140 tys. mieszkańców oraz siedzibą powiatu rybnickiego ziemskiego. Rybnik zajmuje 14 miejsce na liście największych miast Polski wg powierzchni i 25 miejsce na liście największych miast polski wg ludności. Jest również na 9 miejscu pod względem wielkości w województwie śląskim wg ludności.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Klimat 1.3 Podział administracyjny 2 Historia 2.1 Początki 2.2 Średniowiecze 2.3 Habsburgowie 2.4 Rybnik w Prusach 2.5 Powstania śląskie 2.6 II Rzeczpospolita (1922-1939) 2.7 II wojna światowa 2.8 Lata powojenne 2.9 Teraźniejszość 3 Zabytki i atrakcje turystyczne 4 Demografia 4.1 Rozwój demograficzny 4.2 Struktura wiekowa i zawodowa 5 Budżet 6 Przyroda 7 Transport 7.1 Tranzyt 7.2 Planowane drogi 7.3 Kolej 7.4 Komunikacja miejska 7.5 Ronda 7.6 Lotnisko 8 Media 9 Znani rybniczanie 9.1 Znane osoby urodzone w Rybniku 9.2 Znane osoby związane z Rybnikiem 10 Sport 10.1 Kluby sportowe 10.2 Amatorskie drużyny 10.3 Plany na przyszłość 11 Edukacja 12 Turystyka 13 Kultura 14 Festiwal filmowy 15 Kabarety 16 Drużyny harcerskie i żeglarskie 17 Gospodarka 17.1 Górnictwo i energetyka 17.2 Handel 18 Elektroniczna karta miejska 19 Polityka 19.1 Polityka miejska 19.2 Parlamentarzyści 20 Religia 21 Miasta partnerskie 22 Ciekawostki 23 Przypisy 24 Bibliografia 25 Zobacz też 26 Linki zewnętrzne 26.1 Oficjalnie i ogólnie o mieście

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Rybnik położony jest na Płaskowyżu Rybnickim będącym częścią Wyżyny Śląskiej, na terenie Górnego Śląska. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Grzybówka 291 m n.p.m. Przez miasto przepływają rzeki Ruda i Nacyna oraz kilka potoków. Pod względem geologicznym Rybnik położony jest w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym obejmującym cały Rybnicki Okręg Węglowy oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy. Miasto graniczy z następującymi powiatami: rybnickim, raciborskim, wodzisławskim, gliwickim, Żory.

Rybnik leży 24 km od granicy z Republiką Czeską i 33 km od Ostrawy. Odległości drogowe do innych miast:

• Gdańsk – 618 km
• Berlin – 545 km
• Warszawa – 380 km
• Wiedeń – 342 km
• Praga – 329 km
• Kraków – 111 km
• Katowice – 52 km

[edytuj] Klimat

Klimat Rybnika jest łagodny, wpływają na to bliskie sąsiedztwo rzeki Odry, kompleksy leśne w Parku Krajobrazowym Rud Wielkich, a przede wszystkim bliskie sąsiedztwo Bramy Morawskiej. Średnia temperatura roczna kształtuje się w granicach +7°C do + 8°C. Najcieplej jest w lipcu, najzimniejszym zaś miesiącem jest styczeń. Opady kształtują się w granicach 600-900 mm rocznie. Miasto leży w strefie wiatrów słabych i bardzo słabych. Średnia roczna prędkość wiatru – 2,2 m/s.

[edytuj] Podział administracyjny

Miasto Rybnik podzielone jest na 27 dzielnic. Stanowią one pomocniczy, szczebel samorządu miejskiego. Większość spośród dzielnic ma charakter przedmiejski, Boguszowice – osiedle i Maroko-Nowiny mają charakter wielkiego osiedla z wielkiej płyty, a jedynie Smolna, Śródmieście, Chwałowice, Północ i Paruszowiec mają charakter czysto miejski (tj. b. gęsta zabudowa wielorodzinna).

1. Boguszowice – osiedle 2. Boguszowice Stare 3. Chwałowice 4. Chwałęcice 5. Golejów 6. Gotartowice 7. Grabownia 8. Kamień 9. Kłokocin 10. Ligota – Ligocka Kuźnia 11. Meksyk 12. Niedobczyce 13. Niewiadom 14. Maroko-Nowiny

15. Ochojec 16. Orzepowice 17. Paruszowiec-Piaski 18. Popielów 19. Radziejów 20. Rybnicka Kuźnia 21. Rybnik – Północ 22. Smolna 23. Śródmieście 24. Stodoły 25. Wielopole 26. Zamysłów 27. Zebrzydowice

[edytuj] Historia

[edytuj] Początki

Dokładne początki Rybnika nie są znane. Pierwsze ślady pobytu człowieka na terenie obecnego miasta datuje się na ok. osiem tysięcy lat przed naszą erą. Znalezione przedmioty przemawiają za tezą, że w czasach panowania Rzymu prowadzona była wymiana handlowa z plemionami Celtów.^[2] Przodkowie rybniczan pochodzą z ze słowiańskiego plemienia Gołęszyców, zamieszkujących tereny Rybnika we wczesnym średniowieczu.^{[potrzebne źródło]}

Według Żywota św. Piotka k. tereny dzisiejszej południowej Polski (w tym także Rybnik) przyjęły chrzest z Wielkich Moraw (przypuszczalnie przed 906, gdyż w tymże roku państwo Wielkomorawskie przestało istnieć). W wydanym w 1922 Krótkim zarysie historii miasta Rybnika przy okazji opisu kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny znajdującym się na Górze Cerkwickiej czytamy: (...) zbudowany prawdopodobnie (...) na miejscu pogańskiej kontyny, zamienionej podług tradycji na świątynię chrześcijańską przez pierwszego w tych stronach misjonarza Osława, ucznia św. Metodego. Z tych i innych informacji możemy określić prawdopodobny czas chrztu Rybnika na ok. 900.

[edytuj] Średniowiecze

W średniowieczu Rybnik był osadą rybacką, leżącą na ważnym szlaku handlowym w księstwie raciborskim. W okolicach pełno było stawów rybnych, od których miasto wzięło swoją nazwę(czes. Rybníky-staw)

Szlak handlowy przebiegał przez takie miasta jak Kraków, Oświęcim, Wodzisław Śląski i Racibórz, co dawało mu szansę rozwoju – w II poł. XIII w. Rybnik zmienił statut z osady na miasto. Miasto lokowane było na prawie niemieckim na przełomie XIII i XIV w.^{[potrzebne źródło]}

Rybnik do 1336 (później także w latach 1521-1532) był pod władaniem Piastów. Z tamtego okresu zachował się średniowieczny zamek piastowski. W latach 1336-1521 miastem rządzili czescy Przemiślidowie.

W XV w., z powodu wojen husyckich, miasto uległo niemalże całkowitemu zniszczeniu.

[edytuj] Habsburgowie

W XVI w. Rybnik i okoliczne tereny znajdował się pod rządami dynastii Habsburgów. Okres ten nie sprzyjał rozwojowi miasta, ponieważ często zmieniający się właściciele starali zapełnić się swoje kieszenie, niż zadbać o rozwój miasta. W tym czasie Rybnik zyskał prawo do jarmarków. Targowisko stanowił plac rybnickiego Rynku, który stanowił centralną część miasta. Rynek był głównie miejscem handlu, lecz odbywały się tam także przedstawienia, zebrania czy egzekucje.

W tamtym okresie Rybnik był jednym z najmniejszych miast na Górnym Śląsku. Jego nieliczni mieszkańcy utrzymywali się głównie z rzemiosła, handlu, rolnictwa.

[edytuj] Rybnik w Prusach

Granice Prus w 1740 sięgnęły Rybnika. W II połowie XVIII w. Rybnik został sprzedany królowi pruskiemu, Wilhelmowi Fryderykowi II, uzyskując statut wolnego miasta królewskiego, co wpłynęło na poprawę życia rybniczan, m.in. zniesiono poddaństwo oraz zaczęto przebudowę miasta – drewniane budynki zastąpione zostały murowanymi.

W XIX w. Rybnik osiągnął kolejne stadium rozwoju, stając się miastem powiatowym. Rozwój przemysłu (przede wszystkim górnictwo i browarnictwo) oraz doprowadzenie do Rybnika linii kolejowych (1856) przyczyniło się do wzrostu liczby mieszkańców miasta.

Po zakończeniu I wojny światowej Rybnik był ważnym miejscem, jednym z głównych ośrodków, w których planowano powstania śląskie. Działało tu wiele polskich organizacji m.in. już od 1898 roku Towarzystwo Gimnastyczne Sokół, którym kierował Florian Piecha, Uniwersytet Ludowy, Towarzystwo Polek, Bank Ludowy, Towarzystwo Śpiewu "Seraf", Polski Czerwony Krzyż, Towarzystwo Czytelni Ludowych.

[edytuj] Powstania śląskie

Podczas I Powstania śląskiego, w nocy z 17 na 18 sierpnia 1919 r. powstańcy spod Rybnika (z Boguszowic, Chwałowic i Gotartowic) pod dowództwem Wincentego Motyki rozbili placówkę niemieckiego Grenzschutzu w dworze w Gotartowicach^{[potrzebne źródło]}. Oddziały te wspomagali ochotnicy z Ligoty Rybnickiej pod dowództwem A. Szymury. Podczas II powstania śląskiego w mieście stacjonowały oddziały alianckie, dlatego powstańcy tylko blokowali miasto.

W tej sytuacji 20 Marca 1921 odbył się Plebiscyt na Górnym Śląsku. W okręgu wyborczym Rybnik 65%, albo 52347 głosów ważnych oddano za przyłączeniem do Polski i 27919 (35%) za pozostaniem w Niemczech. Zaś w samym mieście Rybnik zdecydowana większość (71% albo 4714) głosowała za Niemcami.^[3]

W czasie III powstania śląskiego, o świcie 3 maja 1921 roku 7. kompania Józefa Ochojskiego z 2 baonu pułku rybnickiego nagłym atakiem zdobyła dworzec, pocztę, sąd i drukarnię. O zdobycie szpitala psychiatrycznego ciężkie walki prowadził 2 baon Józefa Płaczki. W tym czasie dwa baony z pułku żorskiego Antoniego Haberki zdobyły Paruszowiec-Piaski. Polegli w czasie walk powstańcy spoczywają na cmentarzu w Rybniku.

[edytuj] II Rzeczpospolita (1922-1939)

Po oficjalnym włączeniu miasta do Polski w dniu 4 lipca 1922 roku, dzięki dobremu położeniu miasto nadal mogło się rozwijać, wzrastała liczba mieszkańców, a w mieście mieściło się starostwo powiatowe. W latach międzywojennych wybudowano nowy gmach Urzędu Miasta, szkoły, nowe drogi, zakładano skwery i odnowiono rynek. Miasto wygrało ogólnopolski konkurs na ukwiecone miasto i otrzymał miano "miasta kwiatów i ogrodów". Powstały liczne spółdzielnie spożywców, elektryfikacyjne i budowlane.

[edytuj] II wojna światowa

Dalszy rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Rybnik i cały powiat rybnicki stanowiły pierwszy cel okupanta, gdyż "wcinał" się on w głąb Trzeciej Rzeszy. Rybnika broniły kompanie kapitana Kotucza i Ogrodowskiego dysponujące karabinami maszynowymi. Miasto nie mogło liczyć na pomoc z zewnątrz, gdyż w godzinach południowych całe miasto zostało już otoczone przez Niemców, a obrońcy zostali wzięci do niewoli. Duża część ludności Rybnika już pierwszego dnia wojny zmieniła język polski na niemiecki (który w owych czasach był doskonale znany – Górny Śląsk dopiero od kilku lat był w Polsce), polskie flagi zmieniano na hitlerowskie swastyki. Niemniej jednak w czasie II wojny światowej w powiecie rybnickim oraz okolicach działały tajne organizacje niepodległościowe: Śląska Chorągiew Harcerstwa Polskiego, Organizacja Orła Białego, Polska Organizacja Powstańcza, Polska Tajna Organizacja Powstańcza, Tajna Organizacja Niepodległościowa oraz największa z nich Służba Zwycięstwu Polski (SZP). Na bazie SZP powołano w 1940 Związek Walki Zbrojnej, który w lutym 1942 przemianowano na Armię Krajową.

W Rybniku powstał Inspektorat Armii Krajowej podzielony na obwody: Rybnik, Pszczyna, Wodzisław Śląski i obwód zewnętrzny raciborsko-kozielski. Od marca 1942 inspektoratowi w Rybniku, został podporządkowany podinspektorat w Cieszynie z obwodami: Cieszyn, Jabłonków i Karwina. W inspektoracie zajmowano się działalnością wywiadowczą, działalnością dywersyjno-sabotażową, kolportowaniem tajnych pism tj. "Zew Wolności", "Nad Odrą czuwa straż". Partyzantkę w Inspektoracie w głównej mierze tworzyły osoby, którym okupant zagrażał: powstańcy śląscy, dezerterzy z armii niemieckiej, uciekinierzy z obozów jenieckich, robót przymusowych, więzień i obozów koncentracyjnych.

Dzięki siatce wywiadowczej Inspektoratu o kryptonimie "August" uzyskiwano informacje na temat działalności wojskowej oraz cywilnej okupanta. W obwodzie raciborsko-kozielskim dokonano rozpoznania obrony przeciwlotniczej i produkcji zakładów. Informacje te zostały przekazane aliantom. Siatka działała od marca 1942. W styczniu 1943 została rozbita – hitlerowcy aresztowali 97 osób. Rybnicki Inspektorat Armii Krajowej działał, aż do kwietnia 1945, kiedy zakończono działania wojenne na terenach Śląska.

Na początku 1945 Wehrmacht tracąc swe pozycje na Górnym Śląsku i przewidując walki ewakuował mieszkańców Rybnika w stronę Raciborza. Armia Czerwona rozpoczęła natarcie na Rybnik 11 marca 1945. Po wyzwoleniu mieszkańcy wracali do miasta dopiero 30 marca 1945, natomiast rybniccy Niemcy osiedlili się w Niemczech. Zniszczone było 25% zabudowy miasta.

[edytuj] Lata powojenne

Miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie 26 marca 1945. Częściowo zniszczone miasto powoli zaczęto odbudowywać. Koncentrowano się przede wszystkim nad rozwojem przemysłu węglowego, co w niedługim czasie spowodowało powstanie Rybnickiego Okręgu Węglowego (ROW). Rozwinęło się także szkolnictwo, kultura i sport.

W latach 70. Rybnik powiększył swe terytorium, ponieważ włączonych zostało do niego kilka podrybnickich wiosek i miasteczek. W tym okresie w dzielnicy Rybnicka Kuźnia zostaje otwarta Elektrownia Rybnik, obecnie jedna z największych elektrowni w Polsce. Poza przemysłem rozwijała się oświata, kultura, sport i rekreacja. Powstawały nowe osiedla mieszkaniowe m.in. największe w Rybniku: osiedle Nowiny. Gruntownie zrekonstruowano szkolnictwo.

[edytuj] Teraźniejszość

Obecnie Rybnik ponownie przeżywa rozkwit, powstają centra handlowe, nowe drogi. Niedługo miasto zostanie połączone ze światem Autostradą. Gwałtownie rozwija się budownictwo, szczególnie jednorodzinne. Niedługo zakończy się budowa kanalizacji, a rozpocznie gruntowna przebudowa ośrodków sportowych w Rudzie i Kamieniu.

Obecnie największą bolączką w mieście jest ruch drogowy, który mimo oddania prawie całej obwodnicy i budowy nowych dróg wciąż jest zbyt duży. Planuje się budowy dróg równoległych do największych szlaków komunikacyjnych, tj. ulic Mikołowskiej, Wodzisławskiej, Żorskiej i Gliwickiej oraz obwodnicy ścisłego centrum.

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

Zabytki architektury

 Osobne artykuły: zabytki Rybnika, Rynek w Rybniku.

Rybnik nie ma zabytków wysokiej klasy, niemniej jednak znajdują się w nim stare i ciekawe obiekty. Skupione są one głównie w śródmieściu. Do najważniejszych należą :

• Bazylika św. Antoniego, świątynia neogotycka, zbudowana wg projektu Ludwika Schneidera w latach 1903-1906. Najwyższa świątynia na Śląsku
• Budynek dawnego Starostwa w Rybniku z 1887
• Neoklasycystyczny budynek nowego ratusza, wzniesiony w 1928
• Klasycystyczny dawny ratusz miejski z wieżą zegarową z 1822, obecnie mieszczący muzeum miejskie oraz Urząd Stanu Cywilnego
• Kościół ewangelicki zbudowany w 1791 odnowiony po pożarze 1875
• Zamek piastowski, wzniesiony na początku XIII w., całkowicie przebudowany w XVIII w. według projektu Franciszka Ilgnera
• Zespół Szpitalny św. Juliusza, założony przez doktora Juliusza Rogera. Najciekawszym obiektem jest centralna kaplica szpitalna pw. św. Juliusza
• Kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej, wewnątrz skrzydła późnogotyckiego tryptyku z kościoła WNMP. Gotyckie prezbiterium. Zbudowany według projektu Franciszka Ilgnera w latach 1798-1801
• Wieża ciśnień przy skrzyżowaniu ulic Gliwickiej i Kotucza
• Figura św. Jana Nepomucena – rzeźba późnobarokowa, wolno stojąca

W pozostałych dzielnicach można wyróżnić:

• Kościół św. Katarzyny z 1534
• Kościół św. Wawrzyńca, zbudowany w 1717 w dzielnicy Ligocka Kuźnia
• Późnobarokowy murowany dwór zbudowany w 1736
• Zabytkowa kopalnia "Ignacy" w Rybniku-Niewiadomiu
• Familoki, głównie w dzielnicy Chwałowice

Nieistniejące już zabytki to:

• Nowa Synagoga z XIX w., zburzona w 1940 r.
• Stara Synagoga – drewniana bożnica z XIX w.

Oprócz zabytków miasto posiada także liczne atrakcje turystyczne, takie jak:

• Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Rybniku-Chwałowicach
• Trasa rowerowa – szlakiem architektury drewnianej
• Jezioro Rybnickie, przy którym znajduje się ośrodek wypoczynkowy oraz kilka klubów żeglarskich.
• Park krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
• Kalwaria golejowska ciągnąca się wzdłuż najwyższego wzniesienia Rybnika – Góry Grzybówki
• Zespół Szkół Wyższych w Rybniku, powstał na bazie zabudowań dawnego szpitala. Architektura tego miejsca połączenie zabytków z nowoczesnymi elementami.
• Wieża widokowa na terenie zabytkowej kopalni Ignacy
• Modernistyczny Zespół Szkół Urszulańskich z 1923 roku

[edytuj] Demografia

[edytuj] Rozwój demograficzny

Rozwój demograficzny Rybnika ściśle związany jest z wcielaniem okolicznych miasteczek i wsi. Największy skok ludności miał miejsce w latach siedemdziesiątych, gdy po wcieleniu m.in. pobliskiego miasta Boguszowice liczba ludności potroiła się. W latach 80. tempo wzrostu ludności spadło, w latach 90. nastąpiła stagnacja a począwszy od 2001 utrzymuje się tendencja spadkowa ludności, która jednak jest wyraźnie niższa niż w pozostałych miastach Polski i Europy. W 2006 przyrost naturalny był dodatni i wynosił 1,3%.

• Wykres liczby ludności Rybnika na przestrzeni ostatnich 70 lat

Największą populację Rybnik odnotował w 2001 r. – wg danych GUS 145 015 mieszkańców^[4].

[edytuj] Struktura wiekowa i zawodowa

Miasto zamieszkuje ponad 141 tys. mieszkańców. W Rybniku przeważa ludność w wieku produkcyjnym (66%), następnie ludność wieku przedprodukcyjnym (22%). Najmniejszy udział (12%) ma ludność w wieku poprodukcyjnym. Jest to znacznie lepsza struktura społeczeństwa niż średnio w województwie. Stopa bezrobocia wynosi 4,6%, a więc w Rybniku jest około 2,6 tys. osób bez pracy, przy czym bezrobocie ciągle spada (z 15% w 2005 roku). Wśród powiatów grodzkich w woj. śląskim niższe od Rybnika bezrobocie mają tylko Katowice i Tychy (odpowiednio: 2,1 i 3,7%). Należy jednak zauważyć, że w Rybniku oprócz tego pracuje około 50 tysięcy mieszkańców okolicznych miejscowości wchodzących w skład aglomeracji rybnickiej.

[edytuj] Budżet

• Roczny dochód budżetu miasta w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2005 wyniósł 2 805,42 zł.
• Miejsce na Śląsku pod względem dochodów na 1 mieszkańca – 4.

(dane GUS z 2005)

[edytuj] Przyroda

Na terenie miasta znajduje się 6 obszarów zielonych mających status parków oraz kilkadziesiąt obszarów o statusie zieleńców i skwerów. Obecna powierzchnia terenów zieleni miejskiej przekracza 103 ha. Na obrzeżach miasta od strony północnej znajduje się Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, w którym m.in. do dziś przetrwał kształtowany przez wieki układ przestrzenny oraz zachowała się naturalna i kształtowana ręką ludzką sieć wodna. W Rybniku znajduje się 15 okazów drzew uznanych za pomniki przyrody. Do rybnickich osobliwości przyrodniczych zaliczyć należy także występujące tu unikalne paprocie wodne m.in. salwinia pływająca czy marsylia czterolistna. Do największych parków Rybnika należą: Park im. św. Jana Sarkandra, Park Kozie Góry, Park Osiedlowy. Do najważniejszych skwerów i zieleńców należą: Skwer z fontanną (obecnie w modernizacji), Zieleniec przy Teatrze Ziemi Rybnickiej, Zieleniec Polskiej Organizacji Wojskowej, Zieleniec przy ul. Wieniawskiego, Zieleniec przy Zamku.

Parki miejskie

• Park im. św. Jana Sarkandra – Śródmieście
• Park Kozie Góry – Meksyk
• Park Górnika – Chwałowice
• Park Osiedlowy – Boguszowice – osiedle
• Park im. H. Czempiela – Niedobczyce
• Park Na Górce

Pomniki przyrody

• Jesion wyniosły – ul. Hallera
• Wierzba krucha – ul. Hallera
• Trzy lipy drobnolistne – przy ul. Arki Bożka
• Lipa szerokolistna – przy ul. Gminnej
• Lipa szerokolistna – przy ul. Gminnej
• Głaz narzutowy przy KWK Chwałowice

Lasy

Nazwa lasu	Położenie
Las Rauden	na południowy zachód od Chwałęcic
Las Czarny	na wschód od Gotartowic
Las Królewiak	Pomiędzy Boguszowicami Starymi a Ligotą
Las Goik	na wschód od Kłokocina
Las Gorylowiec	na wschód od Boguszowic Starych
Las Blicherski	przy KWK Jankowice
Podlesie	południowa część Popielowa
Nacyński	na południe od Zamysłowa
Las Starok	na wschód od Kłokocina
Grabina	na północny zachód od Grabowni
Lasy Królewskie	zachodnia część Ochojca

[edytuj] Transport

Rybnik posiada wiele bezpośrednich połączeń PKS z prawie wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Rybnik. Miasto położone jest u zbiegu dwóch głównych szlaków komunikacyjnych. W Rybniku zarejestrowanych jest ok. 80 tys. pojazdów.

[edytuj] Tranzyt

Drogi w Rybniku rozchodzą się promieniście począwszy od centrum miasta. W godzinach szczytu często tworzą się korki – rano na ulicy Mikołowskiej (droga do Kamienia i Czerwionki-Leszczyn) oraz na ulicy Gliwickiej (droga do Ochojca i Gliwic). W czasie popołudniowego szczytu zakorkowane są natomiast drogi Żorska i Gliwicka, a w szczególności Rondo i ulica Mikołowska. Władze miasta znając te problemy planują budowy nowych dróg, na razie do Kamienia i Czerwionki-Leszczyn. W najbliższych latach ruszy budowa drogi równoległej do ulic Wiosny Ludów i Mikołowskiej. Większość ruchu tranzytowego odbywa się głównymi ulicami miasta. Obecnie większość odcinków obwodnicy jest już gotowa mniejsza część jest w fazie budowy lub projektowania. Według założeń cała obwodnica Rybnika powinna powstać do 2013. Przez Rybnik przebiegają następujące drogi krajowe i wojewódzkie:

• 78 Droga krajowa nr 78 (Chałupki – Wodzisław Śląski – Rybnik – Gliwice – Zawiercie – Chmielnik)
• 920 Droga wojewódzka nr 920 (Rudy – Rybnik)
• 925 Droga wojewódzka nr 925 (Rybnik – Orzesze – Ruda Śląska – Bytom)
• 929 Droga wojewódzka nr 929 (Rybnik – Świerklany)
• 935 Droga wojewódzka nr 935 (Racibórz – Rydułtowy – Rybnik – Żory – Pszczyna)

Miasto leży także blisko od ważnych tras: A4E40 – 1E75

[edytuj] Planowane drogi

• A1E75 Autostrada A1 (Gdańsk – Toruń – Łódź – Piotrków Trybunalski – Częstochowa – Gliwice – Żory – Gorzyczki)
• Droga Regionalna Racibórz – Pszczyna

[edytuj] Kolej

Historia kolei żelaznych sięga w Rybniku połowy XIX wieku. W październiku 1856 otwarto 27,4 km 1-torową linię kolejową Rybnik - Rydułtowy - Sumina - Nędza. Ponad pół wieku później, 16 lipca 1912, zakończono budowę i uruchomiono 8 km 2-torowy odcinek Czerwionka-Leszczyny - Rybnik.^[5] W marcu 1913 otwarto krótką 12,6 km 2-torową linię kolejową Rybnik-Sumina. W styczniu 1939 oddano do eksploatacji 35,7 km 1-torową linię kolejową Pszczyna-Rybnik.

W Rybniku znajduje się 8 stacji i przystanków PKP: Rybnik (Śródmieście), Rybnik Gotartowice, Rybnik Niedobczyce, Rybnik Niewiadom, Rybnik Paruszowiec, Rybnik Piaski, Rybnik Towarowy (Niedobczyce) Rybnik Rymer.

Rybnik posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z następującymi miastami: Bielsko-Biała, Czechowice-Dziedzice, Ostrava (Czechy), Chałupki, Olsztyn, Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Pszczyna, Poznań, Racibórz, Szczecin, Świnoujście (sezonowe), Kołobrzeg (sezonowe), Warszawa, Wrocław, Wodzisław Śląski, Żory, Zakopane.

[edytuj] Komunikacja miejska

 Osobny artykuł: komunikacja miejska w Rybniku.

Komunikacja miejska w Rybniku jest obsługiwana przez Zarząd Transportu Zbiorowego (ZTZ) oraz przez mniejszych prywatnych przewoźników. Miasto posiada także wiele połączeń z okolicznymi miejscowościami. W Rybniku bez problemu można poruszać się Komunikacją Autobusową (45 linii + 3 linie nocne). Obsługiwane są także 2 bezpłatne linie autobusowe do hipermarketu Carrefour realizowane przy pomocy prywatnego przewoźnika obsługiwane mikrobusem. Oprócz tego w Rybniku działają także linie przewoźników MZK Jastrzębie-Zdrój, a w dzielnicy Kamień KZK GOP. 18 listopada 2006 został wprowadzony system elektronicznego biletu miejskiego. Natomiast w 2008 roku na przystankach Rybnik Sąd (w obu kierunkach) oraz Rybnik Bazylika (w kierunku Żor) zamontowano próbnie dwustronne tablice świetlne, które informują o rzeczywistym czasie przyjazdu autobusu. System obecnie jest w trakcie optymalizacji i testów.

Ciekawostką jest fakt, że każdy może sprawdzić w internecie gdzie znajduje się autobus na który się śpieszy. Funkcja ta jest dostępna na internetowym planie miasta, gdzie widać jak każdy autobus porusza się po mieście. Możliwe jest to dzięki czujnikom GPS zamontowanym w autobusach.

[edytuj] Ronda

Miasto Rybnik posiada obecnie 24 ronda, a kolejne dwudzieste piąte jest w budowie. Część rond uzyskała miana miast partnerskich, wykorzystano również nazwy zwyczajowo przyjęte przez mieszkańców.

Nazwa ronda	Skrzyżowanie ulic	Dzielnica
Wodzisławskie	Reymonta – Wodzisławska	Smolna
Płn. Irlandzkie	Wodzisławska – Obwiednia	Smolna
Liévin	Raciborska – Obwiednia – Budowlanych	Maroko-Nowiny
Dorsten	Kotucza – Zebrzydowicka	Maroko-Nowiny
Zebrzydowickie	Zebrzydowicka – Budowlanych	Maroko-Nowiny
Św. Józefa	Św. Józefa	Maroko-Nowiny
Mazamet	Budowlanych – Żołędziowa	Maroko-Nowiny
Chwałowickie	3 Maja – Chwałowicka	Śródmieście
Mikołowskie	Mikołowska – Sybiraków – Wyzwolenia	Śródmieście
Wileńskie	Kotucza – Budowlanych – Dworek	Śródmieście
Gliwickie	Gliwicka – Kotucza – Wyzwolenia	Śródmieście
	Raciborska – Wodzisławska – Dworek – Hallera	Śródmieście
Żorskie	Żorska – Prosta	Ligota – Ligocka Kuźnia
Makro	Prosta – Makro	Ligota – Ligocka Kuźnia
Boguszowickie	Prosta – Żorska – Boguszowicka	Ligota – Ligocka Kuźnia
Europejskie	Gliwicka – Obwodnica Północna	Północ
	Strzelecka – Żużlowa	Północ
Ukraińskie	Szewczyka – Pojdy – Robotnicza	Kamień
Golejowskie	Książenicka – Wiosny Ludów	Golejów
Szolnok	Wołodyjowskiego – Zygmunta Starego	Niedobczyce
	Krzywoustego – Cienista	Niedobczyce
	Rudzka – Podmiejska – Łączna	Orzepowice
Radziejowskie	Spółdzielcza – Popielowska – Średnia	Radziejów
	Wielopolska – Obwodnica Północna	Wielopole

[edytuj] Lotnisko

W Rybniku znajduje się jedno lotnisko – Rybnik-Gotartowice. Obecnie służy jako lotnisko sportowe. Najbliższy międzynarodowy port lotniczy znajduje się w Ostrawie, zaś najbliższe na terenie Polski znajdują się w Pyrzowicach i Balicach.

[edytuj] Media

W mieście swoją siedzibę ma 9 lokalnych gazet, w tym regionalny oddział " Polski Dziennika Zachodniego", działa jedno radio obejmujące zasięgiem cały Rybnicki Okręg Węglowy, Podbeskidzie i okolice Ostrawy, oraz jedna obejmująca zasięgiem cały Rybnik telewizja TV Telkab, która dwa razy w tygodniu nadaje m.in. Miejski program informacyjny (przegląd bieżących wydarzeń w Rybniku) oraz filmy nakręcane przez lokalnych twórców filmowych. Na terenie Rybnika działa również filia Śląskiej Telewizji Kablowej oraz Studio Filmowe Wideo-Art, które realizuje m.in. Miejski program informacyjny.

Prasa

Nazwa	Typ	Adres	Uwagi
"Nowiny"	Informacyjna	ul. Wyzwolenia 10	Tygodnik
"Tygodnik Rybnicki"	Informacyjna	Racibórz ul. Zborowa 4	Tygodnik
"Rybnik po godzinach"	Informacyjno-rozrywkowa	pl. Wolności 19	Tygodnik
"Kurier Rybnicko-Wodzisławski"	Informacyjna		Tygodnik
"Sport po godzinach"	Sportowa	pl. Wolności 19	2-tygodnik, bezpłatna
"Gazeta Rybnicka"	Informacyjna	Rynek 12a
"Polska Dziennik Zachodni"	Informacyjna	ul. Sobieskiego 15	Dziennik (oddział Rybnik)
"Zalew Kultury"	Kulturalna		Miesięcznik
"Kampus"	Akademicka	ul. Rudzka 13a

Radio

Nazwa	Typ	Adres	Uwagi
Radio 90 FM	Informacyjno-muzyczne	ul. Rudzka 13e	(90,0 FM)
Radio eM	Katolickie		(107,6 FM)
Antyradio	Muzyczne		(106,4 FM)
Mega FM	Muzyczne		(92,3 FM)
Vanessa	Muzyczne		(100,3 FM)
Planeta FM	Muzyczne		(95,1 FM)
Radio Katowice	Informacyjno-muzyczne		(97,0 FM)
Radio ZET	Informacyjno-muzyczne		(95,7 FM)
Radio Maryja	Katolickie		(88,4 FM)
Radio Express	Informacyjno-muzyczne	www.radioexpress.pl	(92,3 FM)

Telewizja

Nazwa	Adres	Uwagi
Telewizja Telkab	ul. Wyzwolenia 47
Śląska Telewizja Kablowa	ul. Chabrowa 19	Kanał reklamowy
TVT
TVP Katowice		oddział
TV Silesia		oddział

[edytuj] Znani rybniczanie

[edytuj] Znane osoby urodzone w Rybniku

Duchowni

• abp Damian Zimoń – metropolita katowicki
• ks. Franciszek Blachnicki – ksiądz katolicki, sługa boży
• ks. Arkadiusz Nowak – krajowy duszpasterz osób chorych na AIDS

Politycy

• Tadeusz Gruszka – senator PiS
• Antoni Motyczka – senator PO
• Grzegorz Janik – poseł PiS
• Marek Krząkała – poseł PO
• Bolesław Piecha – poseł PiS; były wiceminister zdrowia w gabinecie Jarosława Kaczyńskiego
• Eugeniusz Wróbel – wiceminister transportu
• Jan Olbrycht – eurodeputowany PO
• Józef Pinior – eurodeputowany SdPl
• Otto Landsberg – niemiecki polityk, były niemiecki minister sprawiedliwości

Artyści

• Mieczysław Brzost – pianista
• Lidia Grychtołówna – pianistka
• Anna Janko – poetka
• Piotr Paleczny – pianista
• Krzysztof Popek – flecista jazzowy
• Olek Krupa - aktor
• Tomasz Godoj - piosenkarz
• Adam Drewniok - muzyk (zespół Carrantuohill)

Sportowcy

• Jerzy Dudek – piłkarz, zdobywca Pucharu Europy
• Piotr Mowlik – piłkarz, reprezentant Polski
• Piotr Skierski – tenisista, mistrz Polski
• Monika Soćko – czołowa szachistka świata
• Antoni Woryna – żużlowiec, pierwszy polski medalista IMŚ
• Andrzej Wyglenda – żużlowiec, mistrz świata
• Sebastian Pęcherz – siatkarz
• Kordian Korytek – koszykarz
• Marcin Sroka – koszykarz
• Rafał Szombierski – żużlowiec
• Patryk Pawlaszczyk - żużlowiec
• Michał Mitko - żużlowiec
• Kamil Fleger - żużlowiec
• Arkadiusz Terlecki - siatkarz, gracz Gwardii Wrocław
• Mariusz Prudel - siatkarz, Mistrz Europy do lat 23 w siatkówce plażowej

Inni

• Adam Giza – polski prezenter telewizyjny od 2007 r. TVS (Telewizja Silesia)
• Wojciech Zawioła – polski prezenter telewizyjny (TVN Sport)
• Robert Enger – doktor, śląski hellenista, filozof i pedagog
• Judyta Mojżesz – II wicemiss Polonia 2006
• Ewa Sonnet – piosenkarka, fotomodelka erotyczna

[edytuj] Znane osoby związane z Rybnikiem

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: czym związane z Rybnikiem? Mieszkają tutaj czy co?. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Duchowni

• św. Jan Sarkander – święty katolicki^[6]
• ks. kard. Bolesław Kominek – metropolita wrocławski
• ks. bp Józef Gawlina – biskup polowy Wojska Polskiego
• ks. bp Gerard Bernacki – wikariusz generalny diecezji katowickiej
• ks. Emil Drobny – ksiądz katolicki, werbista

Artyści, muzycy

• Henryk Mikołaj Górecki – kompozytor
• Mirosław Jacek Błaszczyk - dyrygent
• Adam Konkol – lider zespołu Łzy
• Adam Makowicz – pianista jazzowy
• Daniel Kaczmarczyk (DKA) – muzyk

Sportowcy

• Tomasz Sikora – biathlonista, srebrny medalista olimpijskie
• Leszek Blanik - polski gimnastyk sportowy, medalista olimpijski, mistrz świata i mistrz Europy.

Powstańcy Śląscy

• Maksymilian Basista – działacz polityczny i kulturalny
• Maksymilian Iksal – śląski działacz niepodległościowy, uczestnik powstań 1919-21
• Jan Wyglenda – uczestnik powstań śląskich

Inni

• Innocenty Libura – pedagog, działacz harcerski
• Józef Polok – aktor i satyryk
• Juliusz Roger – lekarz i przyrodnik

[edytuj] Sport

Rybnik posiada dobrze rozwiniętą bazę sportową – liczne kąpieliska oraz kluby sportowe. Znajduje się tutaj Hala Widowiskowo-Sportowa MOSiR, korty tenisowe oraz stadion miejski na 10 tys. miejsc. Na terenie miasta znajduje się również prężnie działający Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji oraz Ośrodek Sportów Wodnych i Rekreacji "Pod Żaglami". Miasto zasłynęło z klubu piłkarskiego ROW Rybnik oraz Aeroklubu ROW, zajmującego się sportami lotniczymi. Natomiast największą chlubą miasta są "Rybnickie Rekiny", specjalizujące się w sporcie żużlowym. Od lat zdobywają oni nagrody na zawodach żużlowych.

[edytuj] Kluby sportowe

• SPR Rybnik (Speedrower)
• RMKS Rybnik (szermierka)
• ROW Rybnik (piłka nożna)
• Pierwszy Rybnik-Chwałowice (piłka nożna)
• RKM Rybnik (żużel)
• RMKS Rybnik (koszykówka)
• TS Volley Rybnik (siatkówka)
• Górnik Boguszowice (piłka nożna)
• KS "Polonia" Rybnik (judo)
• Aeroklub ROW (sporty lotnicze)
• Silesia Rybnik (baseball)
• Polonia Niewiadom (piłka nożna)
• Reflex Rybnik (bieg na orientację)
• TKKF Zuch Orzepowice (piłka nożna)
• RMKS Rybnik (pływanie)
• MTB Silesia Rybnik (kolarstwo górskie)
• Utex ROW Rybnik (koszykówka)

• Miejski Koszykarski Klub Sportowy (MKKS) Rybnik (koszykówka)

[edytuj] Amatorskie drużyny

• VIKING Rybnik (piłka nożna)
• PREMIERSHIP Rybnik (piłka nożna)
• MEKSYK Rybnik (piłka nożna)
• RKP Rybnik(piłka nożna)
• Chosen Ones (ASG)
• Klub Gier Bitewnych "Halailin"

[edytuj] Plany na przyszłość

Obecnie Urząd Miasta planuje modernizację ośrodka "Ruda" oraz ośrodka MOSiR w Kamieniu. Przewiduje się całkowitą przebudowę stadionu (18.000 miejsc; obecnie 12), pływalni, lodowiska, budowę hali widowiskowo-sportowej oraz hotelu. Pojawiły się już wizualizacje ośrodków po renowacji, które można znaleźć tutaj

[edytuj] Edukacja

Uczelnie wyższe

• Uniwersytet Śląski (filia)
• Centrum Kształcenia Inżynierów (pozawydziałowa jednostka Politechniki Śląskiej)
• Akademia Ekonomiczna w Katowicach (filia)
• Kolegium Języków Obcych

W Rybniku znajduje się kampus, z którego korzysta ponad 5000 studentów.

Inne szkoły

• 38 publicznych przedszkoli
• 25 publicznych szkół podstawowych
• 14 publicznych gimnazjów
• 12 publicznych liceów ogólnokształcących i profilowanych
• 4 publiczne zespoły szkolno-przedszkolne
• oraz inne szkoły (m.in. Zespół Szkół Urszulańskich)

[edytuj] Turystyka

Do obszarów turystycznych w Rybniku głównie należą: Zalew Rybnicki, Stare Miasto, Aeroklub ROW oraz liczne parki i lasy. W Rybniku znajduje się 7 hoteli, 3 domy gościnne oraz ośrodek wypoczynkowy. Na terenie Rybnika i okolic znajdują się również szlaki turystyczne.

Baza noclegowa

Nazwa	Restauracja	Ilość gwiazdek	Adres
Rynkowy	Tak	***	ul. Korfantego 2
Biały Dom	Tak	****	ul. Łukowa
Olimpia	Tak	***	ul. Hotelowa 12
Olecki	Tak	***	ul. Małachowskiego 130
Politański	Tak	**	ul. Sosnowa 5
Arena	Tak	**	ul. Gliwicka 72
Mimoza	Tak		ul. Rymera 1
Przy Młynie	Tak		ul. Młyńska 17
Pod Żaglami	Nie		ul. Rudzka 394
Dom gościnny Rondo	Nie		ul. Parkowa 2
Ośrodek Wypoczynkowy Stodoły	Tak		ul. Cisowa 2

Szlaki turystyczne

Szlak Stulecia Turystyki (25,5 km)

• Trasa: Rybnik – Tarnowskie Góry; odcinek Rybnik – Nieborowice

Szlak Początków Hutnictwa ROW (22 km)

• Trasa: Rybnik – Szczejkowice – Żory

Szlak Morza Rybnickiego (22,5 km)

• Trasa: Rybnik – Stodoły –